MERHABALAR !!
Öncelikler gecikmiş olan yazı için özrü borç bilirim.Çünkü kantaron mevsimi ne yazık ki birçok bölgede geçti. Çiçeklenmesi yetiştiği coğrafyanın ısısına bağlı olarak nisan(Örnek Fethiye) ve eylül( Örnek Kaçkar dağları) arasında dağılmaktadır.Uzun bi süredir göçebe hayat sürdüğümden ne internetim ne de bilgisayarım vardı yanımda .Neyse geç olsun güç olmasın diyerek başlayalım
Fakat kantoronun mucizesine birçok yerde tanık oldum.Yazının ilerleyen kısımlarında hepsine tek tek değineceğim.
İlk olarak kimmiş sarı kantaron , ne derlermiş , yıllarca nasıl seslenilmiş bitkimize ona değinelim istiyorum
Sarı Kantaron, (Lat. Hypericum perforatum, Almanca Tüpfel-Johanniskraut, İngilizce St.John's-wort) sarıkantarongiller (hypericaceae) familyasındandır.
Binbirdelikotu ( Yaprakları ışığa karşı tutuldugunda parlak noktacıklar
halinde yag gudeleri görülür binbirdelik ismi burdan gelir) , Sarı kantaron , Çayotu , Çay çiçeği , Kanotu , Kantur çiçeği, Veremotu,Tentürotu ,Ülserotu , Yaraotu, Yakıotu ve daha niceleri .. Verilen isimlerden de anlayabiliyoruz çok farklı işlevlere sahip olduğunu bitkimizin .
Peki gel gelelim sarı kantaronun hikayesine.Tarihte farklı kültürlerde ve dinlerde nasıl kullanılmış inceleyelim.
Bu bitkinin toplandıktan sonra hareket ettiğine inanılırmış. Demetler halinde evlerin kapılarına korunmak amacıyla asılırmış.
Sarı kantaron Hippokrates zamanından beri bilinmekteymiş
Dioskorides göz ve yara tedavilerinde, menstrüasyon söktürücü, peklik giderici olarak kullanmış
Kneipp çayını nezle ve mide ekşimelerinde; Madaus, kan yapıcı ve güçlendirici olarak kullanmıs
Yaz gündönümü olarak da bilinen sarı kantaron çiçek açtığı zaman Anadolu’nun bazı bölgelerinde şenliklerle yaylaya göçülürmüş, bazı bölgelerde ise köylerde ve yaylalarda yazın başlangıcı olarak kutlanırmış. Yaz artık gelmiş, toprak ana tüm bereketi ile kendini göstermektedir, Haydii hasat zamanııı , minnet dualarıı başlasın mesajını verirmiş bizim altın sarısı bitkimiz
Paganistik çağlarda ise sarı renkli çiçekleri nedeniyle Güneş Tanrısı 'nın simgesiymiş.Hıristiyanlıkta, bu özelliği nedeniyle Vaftizci Peygamber Yahya’ya (St. John) adanmış ve İngilizce ST.John’s wort olarak adını almıştır. Aziz John günleri olarak adlandırılan dönem sarı kantaronun çiçeğini bütün muhteşemliğiyle açtığı dönemdir bu nedenle
Sarı kantaron güneş ışığını içine sızdırır adeta absorbe eder.Bence de güneşin dünyaya aksi gibidir sarı kantaronum
Sarı Kantaron'un faydalarına geçmeden içeriğine yani etken maddelerine değinmek gerek ki ne , nerede , nasıl etki yapıyor yoluyla ; mantık süzgecinizden geçebilcek formatta bilgilerle çıkabilelim karşınıza
Bitkimiz tanen, uçucu yağlar (carophyllene, pinene, limonene, myrcene), flavon türevleri (quercitrin, quercitin, rutin), hipericin, karoten, C Vitamini ve resin içermektedir.
TEDAVİDEKİ YERİNE BAKACAK OLURSAK:
- Yara , yanık tedavisi ve antimikrobiyal etkinliği
Kantaron yağının mucizevi etkisine bu yaz hem kendi üzerimde hem de çeşitli insanlar üzerinde tanık oldum.İlk olarak Bayramiç'te Permakültür evimizin yapımında çalışırken bir arkadaşımızın bacaklarını çizme yaralıyor ve kireçle reaksiyon veren yara iltihap yapıyor.Derya'nın kendi elleriyle topladığı sarı kantaronla köyden saf olarak aldığı zeytinyağının birleşmesiyle oluşan kantaron yağımız 3, 4 gün içerisinde iltihabı kurutuyor.
Bilimsel araştırmalarda ise bitkinin toprak üstü kısımlarının metanol ekstresi E. coli , Proteus vulgaris , Streptococcus mutans, S. sanguis , Staphylococcus oxford ve S.aureus' çoğalmasını inhibe ettiği görülmüştür.Ayrıca bileşenlerinden olan hiperisinin AIDS hastalığının etkeni olan HIV virüsünü de aralarında olduğu çeşitli virüslere karşı etkinliği deneysel olarak kanıtlanmıştır.
Bilimsel araştırmalarda ise bitkinin toprak üstü kısımlarının metanol ekstresi E. coli , Proteus vulgaris , Streptococcus mutans, S. sanguis , Staphylococcus oxford ve S.aureus' çoğalmasını inhibe ettiği görülmüştür.Ayrıca bileşenlerinden olan hiperisinin AIDS hastalığının etkeni olan HIV virüsünü de aralarında olduğu çeşitli virüslere karşı etkinliği deneysel olarak kanıtlanmıştır.
Aynı şekilde benim omzumda oluşan resimdeki yarayı kantaron yağıyla ovaladım 3 gün içerisinde tamamen yok oldu.
(Kantaron yağının eldesine detaylıca değineceğim yazının devamında )
-Depresyon için sarı kantaron
Sarı kantaronun konuşulan en büyük etkisi depresyon tedavisinde kullanımıdır sanırım.Bu kadar konuşulması ve birçok uzmanın araştırmalarına rağmen etki mekanizması henüz keşfedilememiştir.Fakat uzmanlar sarı kantaronun beyinde pozitif ruh haline bağlı olan kimyasal seratonini daha uzun süre tutmayı sağladığını söylüyor ama bunu nasıl sağladığı bilinmiyor.
Alman hekimler depresyon sorunu olan bazı hastalara özellikle gençlere ve çocuklara şifalı bitki kullanımını önermektedir.Sarı kantaron birçok ülkede reçetesiz kullanılırken İrlanda gibi bazı ülkelerde kullanımı reçeteye tabii tutulmaktadır.
Bildiğimiz üzere plasebo etkili bir tedavi yöntemi .Plaseboya küçük bir dipnot düşelim ve konuya kaldığımız yerden devam edelim.Nedir plasebo ? Latince kökenli olan kelimemiz 'hoşnut olma' anlamı taşımakta ve icinde etken madde bulunmayan , ilaçmış gibi hastaya verilen ve ilac kullanımının hasta üzerinde oluşturduğu pskolojik etkiyi ölçen bir yöntem diyebiliriz.Yaptığım tanıma bakınca da plasebonun psikiyatrideki önemi anlaşılıyor.
Yapılan araştırmalarda da sarı kantaronun etkisinin plasebodan düşük olduğu bulunmuş fakat antidepresan olarak kullanılan sertralinin etkisinin de plasebodan çok az farklı olduğu ortaya çıkmıştır.En kapsamlı bitki çalışması olarak ifade edilen başka bir çalışma da ise sarı kantaronun prozac kadar etkili olduğu öne sürülmüştür.
Saydığımız SSRI(Selektif Serotonin Gerialım İnhibitörleri ) grubundaki antidepresanlarımız her ne kadar diğer antidepresan gruplarına göre hafif de olsa da yan etkilere neden olabilecek ilaçlar.Sarı kantaron yan etkisi en az olan tedavi yolu.İnsanlar bunları farklı formlar da alabilecekleri gibi kurutulmuş halde çay olarak da tüketebilirler.
Fakat atladığımız bir nokta var.Yaklaşık üç hafta önce ege tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinden arkadaşım Seferle aramızda geçen bir konu 'Seratonin Sendromu'ydu.Çok fazla hastayla karşılaştığını belirtmişti.Nedir Seratonin serndomu peki ? Doz aşımı nedeniyle vücutta aşırı seratonin birikmesi olarak özetleyebiliriz durumu.Hafif atlatılabildiği gibi hayati tehlike riski taşıyan bir durummuş ne yazık ki.Antidepresan kullanan bir hastanın doktoruna danışmadan kafasına göre sarı kantaron ek tedavisine başlaması tehlikeli bir durum diyerek depresyon konusunu kapatmak istiyorum , sizi depresyona sokmadan :)
-Gut hastalığı ve tedavisi
Sarı kantaronda bulunan hypericin, eterik yağlar, tanen, flavonoid, karoten ve E vitamini sayesinde damarlar genişler böylece kalbe giden oksijen ve kan akışının artması sağlanır.Vücuttaki toksinlerin dışarı atılması sağlanır.Gut hastalığına sebeb hiperürisemidir yani kandaki ürik asit düzeyinin yükselmesidir.Diüretik ilaçlar da tedavide kullanılır
-Menopoza etkisi
Bu başlığa yurtdışında yapılan bir anket doğrultusunda sunmak istiyorum.Henüz ciddi bir klinik çalışma yapılmamış.Anket Menopozun Spesifik yaşam kalitesini menopoza özgü değerlendirmek için kullanılmış.Sonuç olarak Hypericum perforatum semptomatik perimenopozal kadınlar için önemli düzeyde yaşam kalitesini artırabilir, ancak bu sonuçların daha büyük klinik çalışmalar ile teyit edilmesi gerektiğine karar verilmiş.
SARI KANTARON YAĞI NASIL ELDE EDİLİR VE TEDAVİDEKİ YERİ NEDİR ?
Gel gelelim faydarına:
Alman hekimler depresyon sorunu olan bazı hastalara özellikle gençlere ve çocuklara şifalı bitki kullanımını önermektedir.Sarı kantaron birçok ülkede reçetesiz kullanılırken İrlanda gibi bazı ülkelerde kullanımı reçeteye tabii tutulmaktadır.
Bildiğimiz üzere plasebo etkili bir tedavi yöntemi .Plaseboya küçük bir dipnot düşelim ve konuya kaldığımız yerden devam edelim.Nedir plasebo ? Latince kökenli olan kelimemiz 'hoşnut olma' anlamı taşımakta ve icinde etken madde bulunmayan , ilaçmış gibi hastaya verilen ve ilac kullanımının hasta üzerinde oluşturduğu pskolojik etkiyi ölçen bir yöntem diyebiliriz.Yaptığım tanıma bakınca da plasebonun psikiyatrideki önemi anlaşılıyor.
Yapılan araştırmalarda da sarı kantaronun etkisinin plasebodan düşük olduğu bulunmuş fakat antidepresan olarak kullanılan sertralinin etkisinin de plasebodan çok az farklı olduğu ortaya çıkmıştır.En kapsamlı bitki çalışması olarak ifade edilen başka bir çalışma da ise sarı kantaronun prozac kadar etkili olduğu öne sürülmüştür.
Saydığımız SSRI(Selektif Serotonin Gerialım İnhibitörleri ) grubundaki antidepresanlarımız her ne kadar diğer antidepresan gruplarına göre hafif de olsa da yan etkilere neden olabilecek ilaçlar.Sarı kantaron yan etkisi en az olan tedavi yolu.İnsanlar bunları farklı formlar da alabilecekleri gibi kurutulmuş halde çay olarak da tüketebilirler.
Fakat atladığımız bir nokta var.Yaklaşık üç hafta önce ege tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinden arkadaşım Seferle aramızda geçen bir konu 'Seratonin Sendromu'ydu.Çok fazla hastayla karşılaştığını belirtmişti.Nedir Seratonin serndomu peki ? Doz aşımı nedeniyle vücutta aşırı seratonin birikmesi olarak özetleyebiliriz durumu.Hafif atlatılabildiği gibi hayati tehlike riski taşıyan bir durummuş ne yazık ki.Antidepresan kullanan bir hastanın doktoruna danışmadan kafasına göre sarı kantaron ek tedavisine başlaması tehlikeli bir durum diyerek depresyon konusunu kapatmak istiyorum , sizi depresyona sokmadan :)
-Gut hastalığı ve tedavisi
Sarı kantaronda bulunan hypericin, eterik yağlar, tanen, flavonoid, karoten ve E vitamini sayesinde damarlar genişler böylece kalbe giden oksijen ve kan akışının artması sağlanır.Vücuttaki toksinlerin dışarı atılması sağlanır.Gut hastalığına sebeb hiperürisemidir yani kandaki ürik asit düzeyinin yükselmesidir.Diüretik ilaçlar da tedavide kullanılır
-Menopoza etkisi
Bu başlığa yurtdışında yapılan bir anket doğrultusunda sunmak istiyorum.Henüz ciddi bir klinik çalışma yapılmamış.Anket Menopozun Spesifik yaşam kalitesini menopoza özgü değerlendirmek için kullanılmış.Sonuç olarak Hypericum perforatum semptomatik perimenopozal kadınlar için önemli düzeyde yaşam kalitesini artırabilir, ancak bu sonuçların daha büyük klinik çalışmalar ile teyit edilmesi gerektiğine karar verilmiş.
SARI KANTARON YAĞI NASIL ELDE EDİLİR VE TEDAVİDEKİ YERİ NEDİR ?
Resimde gördüğününüz kavanozların hepsi kantaron yağı olacak zamanla.Refikler çiftliğinin el emeği göz nuru onlar :) Nilsu'nun şifa deposunun yalnızca bir kısmı diyebiliriz.
Kuruttuğumuz sarı kantaron çiçeklerini kuru kavanozlarımızı basıyoruz ve üzerini örtecek şekilde zeytinyağı dolduruyoruz. Ağzına bir tülbent koyup ağzını kapatmadan 5 gün boyunca güneşte bekletmek gerekiyor ki çiçekler mayalanıp özlerini zeytinyağına salabilsinler. 5 gün güneşte beklettikten sonra ağzını kapatıp 40-45 gün kadar yine güneşte bekletmemiz gerekiyor.Rengi her geçen gün koyulaşacaktır.Sonrasında alıp evinizin herhangi bir köşesinde muhafaza edebilirsiniz.Zaman geçtikçe kıymetlenen bir yağdır sarı kantaron.
((Sarı kantaron yağının faydalarını incelerken kaynak olarak Roberta Wilson-Aromatherapy 'den yararlandım.Şükranlarımı sunarım :) ))
-Yara ve yanıkları iyileştirir.Ciltteki morluklara iyi gelir.
-Varis(genişlemiş ve şişmiş toplardamar) görünümünü minimal düzeye indirir.
-Ciltteki kabarma ve şişlikleri azaltır.
-Ayrıca deri iritasyonu , dermatit ve ekzama,sedef gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır.
-Etkili bir masaj yağıdır, bel ağrısı,siyatik ve romatizma için faydalıdır.
-İltihap önleyici ve giderici olarak da kullanılır.
Sarı kantaronla ilgili diyeceklerim şimdilik bu kadar.Merak edilen , kafanıza yatmayan herhangi birşey için yapacağınız dönüş beni mutlu edecektir.Bildiklerimizi dilimiz döndüğü kadar aktarıp , bilmediklerimizi birlikte araştırıp öğrenmenin benim için zevk olduğunu belirtmek isterim.Kıymetli zamanınızdan bana düşen her saniye için teşekkürlerimi sunar , bol güneşli günler dilerim.
Gecenizde dahi güneş açması dileğiyle ..
Nimet (:
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder